HPV Pozitifliğinde Kolposkopi Ne Zaman Gerekir? HPV 16, HPV 18 ve Takip

HPV testinin pozitif çıkması tek başına rahim ağzı kanseri olduğunuz anlamına gelmez. Yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü zaman içerisinde bağışıklık sistemi tarafından baskılanabilir ve testler negatifleşebilir. Ancak bazı HPV enfeksiyonları kalıcı hale gelerek rahim ağzında CIN 2, CIN 3 gibi kanser öncüsü hücresel değişikliklerin gelişmesine yol açabilir.

Bu nedenle HPV pozitifliğinde en önemli soru yalnızca “HPV var mı?” değildir. Asıl değerlendirilmesi gereken; hangi HPV tipinin bulunduğu, smear sonucunun ne olduğu, HPV'nin devam edip etmediği ve önceki test sonuçlarıdır.

Bu bilgiler birlikte değerlendirilerek bazı hastalarda kolposkopi yapılırken, bazı düşük riskli durumlarda belirli bir süre sonra HPV veya HPV + smear testinin tekrar edilmesi yeterli olabilir.

HPV pozitifliği ne demektir?

HPV, Human Papillomavirus kelimelerinin kısaltmasıdır. Çok sayıda farklı HPV tipi bulunmaktadır.

Rahim ağzı kanseri taramasında asıl önem taşıyan grup yüksek riskli HPV tipleridir. Bu HPV tiplerinin uzun süre devam etmesi, rahim ağzında hücresel değişikliklerin gelişmesine neden olabilir.

Ancak HPV'nin saptanması, rahim ağzında mutlaka lezyon olduğu anlamına gelmez. HPV testi virüsün varlığını gösterirken, smear ve gerektiğinde kolposkopi/biyopsi virüsün rahim ağzı hücrelerinde önemli bir değişikliğe neden olup olmadığını araştırır.

HPV hakkında daha ayrıntılı bilgi: HPV Enfeksiyonu, Tarama ve Takip

HPV pozitif olmak kanser demek midir?

Hayır. HPV pozitifliği rahim ağzı kanseri tanısı değildir.

Yüksek riskli HPV enfeksiyonları oldukça sık görülür. HPV pozitif kadınların büyük bölümünde rahim ağzı kanseri gelişmez.

Kanser açısından esas risk, yüksek riskli HPV enfeksiyonunun uzun süre devam etmesi ve rahim ağzında yüksek dereceli hücresel değişikliklere neden olmasıdır.

Bu nedenle HPV pozitifliğinde amaç hastayı korkutmak veya virüsü “hemen yok etmeye” çalışmak değil; kanser öncüsü bir lezyon gelişmiş mi, gelişme riski yüksek mi? sorusuna doğru yanıt vermektir.

HPV pozitifliğinde kolposkopi ne zaman gerekir?

Güncel yaklaşımda her HPV pozitif hastaya otomatik olarak kolposkopi yapılmaz.

Kolposkopi kararı verilirken:

• HPV genotipi,
• HPV 16 veya HPV 18 varlığı,
• smear sonucu,
• önceki HPV testleri,
• önceki smear sonuçları,
• daha önce kolposkopi yapılıp yapılmadığı,
• daha önce CIN 2 veya CIN 3 bulunup bulunmadığı,
• hastanın yaşı ve özel risk durumları

birlikte değerlendirilir.

HPV 16 pozitifliğinde kolposkopi gerekir mi?

HPV 18 pozitifliğinde kolposkopi gerekir mi?

Smear normal ama HPV pozitifse kolposkopi gerekir mi?

Bu, klinikte en sık sorulan sorulardan biridir.

Smear normal + HPV pozitif sonucu, rahim ağzı hücrelerinde smear ile saptanabilen bir anormallik görülmediğini, ancak yüksek riskli HPV'nin mevcut olduğunu gösterir.

Bu durumda yapılacak işlem HPV genotipine göre değişebilir.

HPV 16 pozitif + smear normal

Kolposkopik değerlendirme önerilir.

HPV 18 pozitif + smear normal

Kolposkopik değerlendirme önerilir.

Diğer yüksek riskli HPV pozitif + smear normal

HPV 16 ve HPV 18 dışındaki yüksek riskli tiplerde, hastanın önceki tarama sonuçları da dikkate alınarak çoğu düşük riskli durumda yaklaşık 1 yıl sonra HPV temelli kontrol gibi takip seçenekleri uygun olabilir.

HPV 16 ve 18 dışındaki yüksek riskli HPV tiplerinde ne yapılır?

HPV 16 ve 18 dışında da rahim ağzı kanser öncüsü lezyonlarla ilişkili çok sayıda yüksek riskli HPV tipi bulunmaktadır.

Bunlar arasında HPV 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 ve 59 gibi yüksek riskli tipler yer alabilir.

Ancak her yüksek riskli HPV tipi aynı risk düzeyini oluşturmaz ve her pozitif sonuç doğrudan kolposkopi gerektirmez.

Karar özellikle:

• smear sonucu,
• HPV'nin daha önce de pozitif olup olmadığı,
• önceki HPV testinin negatif olup olmadığı,
• önceki kolposkopi sonucu,
• daha önce CIN öyküsü olup olmadığı

ile birlikte verilmelidir.

Persistan HPV pozitifliği nedir?

Aynı veya yüksek riskli HPV enfeksiyonunun zaman içerisinde devam etmesine persistan HPV enfeksiyonu denir.

Rahim ağzı kanser öncüsü lezyonların gelişimi açısından tek bir HPV pozitifliğinden çok yüksek riskli HPV'nin kalıcı olması önem taşır.

Bu nedenle önceki HPV sonucunun bilinmesi, mevcut pozitifliğin yeni bir enfeksiyon mu yoksa devam eden bir enfeksiyon mu olduğunun değerlendirilmesine yardımcı olur.

HPV bir yıldır pozitifse kolposkopi gerekir mi?

Tek başına “1 yıldır pozitif” ifadesiyle karar verilmez.

Tekrarlayan HPV pozitifliğinde:

• HPV tipi,
• smear sonucu,
• önceki kolposkopi sonucu,
• önceki HPV testleri

birlikte değerlendirilir. Persistans arttıkça daha ileri değerlendirme gereksinimi de artabilir.

HPV pozitif ve smear anormalse ne olur?

HPV pozitifliği ile birlikte smear testinde ASC-US, LSIL, ASC-H veya HSIL gibi bir anormallik bulunması risk değerlendirmesini değiştirir.

Örneğin:

• HPV pozitif ASC-US,
• HPV pozitif LSIL,
• ASC-H,
• HSIL

aynı risk düzeyine sahip değildir ve aynı şekilde yönetilmez.

Bu nedenle anormal smear sonuçlarının yönetimini ayrı bir rehberde ayrıntılı olarak ele aldık:

Anormal Smear Sonrası Kolposkopi: ASC-US, LSIL, ASC-H ve HSIL

HPV pozitifliğinde kolposkopi neyi gösterir?

Kolposkopi HPV virüsünün kendisini görmez.

Kolposkopinin amacı, HPV'nin rahim ağzı dokusunda oluşturmuş olabileceği anormal değişiklikleri büyütme altında değerlendirmektir.

Kolposkopi sırasında hekim:

• transformasyon zonunu,
• skuamokolumnar bileşkeyi,
• asetobeyaz alanları,
• punktasyon ve mozaik paternlerini,
• lezyon sınırlarını,
• damar yapılarını

değerlendirir.

Kolposkopinin nasıl yapıldığı, normal ve anormal kolposkopik bulgular ve hekimin deneyiminin neden önemli olduğu hakkında ayrıntılı bilgi için:

Kolposkopi Nedir? Nasıl Yapılır ve Nelere Bakılır?

HPV pozitifliğinde kolposkopide biyopsi alınır mı?

Her kolposkopide mutlaka biyopsi alınması gerekmez.

Kolposkopi sırasında şüpheli bir bölge görülürse o alandan hedefli biyopsi alınabilir.

Birden fazla anormal alan bulunması durumunda birden fazla biyopsi gerekebilir. Amaç, yüksek dereceli lezyonun gözden kaçırılmasını önlemektir.

Kesin CIN tanısı yalnızca kolposkopik görüntüye bakılarak değil, patolojik inceleme ile konur.

HPV pozitifliğinde biyopsi sonucunda CIN çıkarsa ne olur?

Kolposkopik biyopsi sonucunda:

• normal/benign bulgular,
• CIN 1,
• CIN 2,
• CIN 3

saptanabilir.

CIN 1

Düşük dereceli lezyondur. Birçok CIN 1 olgusu gerileyebilir ve çoğunlukla takip tercih edilir.

CIN 2

Yüksek dereceli lezyon grubunda değerlendirilir. Yaş, gebelik planı, lezyonun görünürlüğü ve diğer risklere göre takip veya tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

CIN 3

Yüksek dereceli rahim ağzı kanser öncüsü lezyondur. Kanser değildir, ancak tedavi edilmediğinde ilerleme riski nedeniyle genellikle eksizyonel tedavi gerekir.

CIN hakkında ayrıntılı bilgi: CIN 1–CIN 2–CIN 3 Rahim Ağzı Kanser Öncüsü Lezyonlar

HPV pozitifliği sonrası LEEP veya konizasyon gerekir mi?

Tek başına HPV pozitifliği LEEP veya konizasyon nedeni değildir.

LEEP veya konizasyon gibi eksizyonel tedaviler, HPV testinden çok kolposkopi ve biyopsi sonucunda saptanan yüksek dereceli lezyonlara göre planlanır.

Uygun hastalarda:

• LEEP ameliyatı
• Konizasyon ameliyatı

gibi tedaviler değerlendirilebilir.

Özellikle daha derin eksizyon gereken, lezyonun servikal kanal içine uzandığı düşünülen veya belirli tanısal durumlarda konizasyon tercih edilebilir.

HPV pozitifliği sonrası takip nasıl yapılır?

HPV pozitifliğinde takip süresi herkes için aynı değildir.

Takip:

• HPV genotipine,
• smear sonucuna,
• önceki HPV sonucuna,
• kolposkopi yapılıp yapılmadığına,
• biyopsi sonucuna,
• daha önce tedavi görüp görmediğine

göre planlanır.

Bazı düşük riskli HPV pozitif sonuçlarda yaklaşık 1 yıl sonra HPV testi veya HPV + smear tekrarı önerilebilir.

Kontrolde HPV negatifleşirse risk önemli ölçüde azalabilir. HPV'nin devam etmesi veya smear anormalliğinin ortaya çıkması ise ileri değerlendirme gerektirebilir.

HPV pozitifliği kendiliğinden geçebilir mi?

Evet. HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü zaman içerisinde bağışıklık sistemi tarafından baskılanabilir ve HPV testi negatif hale gelebilir.

Ancak hangi hastada virüsün kalıcı olacağını önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Özellikle yüksek riskli HPV'nin uzun süre devam etmesi, CIN gelişimi açısından daha önemlidir. Bu nedenle düzenli takip, HPV pozitifliğinin yönetimindeki en önemli basamaklardan biridir.

HPV'yi temizleyen bir ilaç var mı?

Günümüzde rahim ağzındaki HPV enfeksiyonunu doğrudan ve kesin biçimde ortadan kaldıran standart bir antiviral ilaç bulunmamaktadır.

Tedavide amaç HPV'nin kendisinden çok, HPV'nin oluşturduğu:

• genital siğilleri,
• CIN gibi kanser öncüsü lezyonları

gerektiğinde tedavi etmektir.

Bu nedenle “HPV pozitif” hastada gereksiz cerrahi işlem veya servikal eksizyon yapılmamalıdır. Tedavi lezyon varsa lezyona yönelik olmalıdır.

HPV pozitifken HPV aşısı yapılabilir mi?

HPV pozitifliği HPV aşısının yapılmasına otomatik olarak engel değildir.

Ancak HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez. Aşının amacı, aşı kapsamındaki ve kişinin henüz karşılaşmamış olabileceği diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlamaktır.

HPV aşısının yaşa ve kişisel duruma göre uygunluğu hekimle değerlendirilmelidir.

Ayrıntılı bilgi: HPV Aşısı

HPV pozitifliğinde sigara neden önemlidir?

Sigara kullanımı, yüksek riskli HPV enfeksiyonunun kalıcılığı ve servikal kanser öncüsü değişikliklerin gelişimi açısından olumsuz bir faktör olabilir.

Bu nedenle HPV pozitif hastalarda sigaranın bırakılması genel sağlık yararlarının yanı sıra rahim ağzı sağlığı açısından da önemlidir.

HPV pozitifliğinde en sık yapılan hatalar

• “HPV pozitifim, kanserim.” diye düşünmek. HPV pozitifliği kanser tanısı değildir.
• Her HPV pozitifliğinde hemen kolposkopi gerektiğini düşünmek.
• Smear normal olduğu için HPV'yi tamamen önemsiz kabul etmek.
• HPV 16 veya HPV 18 pozitifliğini diğer tüm HPV tipleriyle aynı şekilde değerlendirmek.
• Tek başına HPV'yi temizlemek amacıyla gereksiz LEEP veya konizasyon yaptırmak.
• Önceki test sonuçlarını dikkate almadan yalnızca son HPV sonucuna göre karar vermek.
• Takibi bırakmak.

İlgili içerikler

HPV pozitifliği ve kolposkopi hakkında sık sorulan sorular

Son Güncelleme Tarihi: 24 Eylül 2026